Home

Welkom op de website van Rutger Claassen. Ik ben hoogleraar Politieke Filosofie & Economische Ethiek aan de Universiteit Utrecht. Zie elders op deze site voor een korte bio, boeken en artikelen (and click below for an english version of this site).

ORATIE: PRIVATE EIGENDOM, PUBLIEKE MACHT. OP WEG NAAR EEN NIEUW FEODALISME?

Op 9 december j.l. hield ik mijn oratie. De volledige tekst is hier te downloaden.

Korte omschrijving: van oudsher proberen liberaal-democratische samenlevingen private en publieke sferen gescheiden te houden. Individuen en bedrijven kunnen privaat handelen op de markt, winst maken en daar de vruchten van plukken. De publieke macht moet daar onafhankelijk van uitgeoefend worden, op democratische basis. Maar die strikte scheiding tussen privaat en publiek staat onder druk. Oligarchen beïnvloeden in veel landen de politiek, door partijdonaties en lobbyactiviteiten. Bedrijven reguleren hun eigen activiteiten, en overheden slagen er in een geglobaliseerde economie lang niet altijd in om daar effectieve controle over te hebben. In dit boek presenteert Rutger Claassen een filosofische analyse van de relatie tussen privaat en publiek. In het feodalisme waren beide met elkaar verweven, op een ongezonde manier. De moderne, open samenleving ontstond in de 18e eeuw als een reactie daarop. Maar vandaag de dag lijken we een terugval te beleven. Opnieuw vermengen economische en politieke belangen zich, ten koste van burgers. Zijn we aangeland in een ‘neo-feodaal’ tijdperk? En hoe daarop te reageren? Voor iedereen die wil begrijpen hoe politiek en economie elkaar beïnvloeden, en hoe een filosofische blik ons daarbij kan helpen.

ACTUEEL

Drie onderzoeksthema’s waaraan ik momenteel werk:

Welke rol hebben bedrijven in onze samenleving? In “De Publieke Rol van Bedrijven” (15 pp.) geef ik een door geschiedenis, recht, economie en ethiek geïnspireerde analyse. Ik betoog dat bedrijven onderworpen zouden moeten worden aan eisen van de democratische rechtsstaat. Zie ook

Wat is een rechtvaardige samenleving? Het is een klassieke vraag uit de politieke filosofie. Elke tijd moet er opnieuw antwoorden op zoeken. Geïnspireerd door de ‘capability approach’ schreef ik hierover het boek ‘Capabilities in a Just Society’ (Cambridge University Press, 2018). Centraal stel ik daarin de realisatie van het menselijk vermogen zelfstandig door het leven te ‘navigeren’. Voor een recensie, zie hier.

Welke nieuwe vormen van eigendom ontwikkelen zich? En wat daarvan te denken? Over die vraag gaat een 5-jarig NWO-project onder de titel “Private Property and Political Power”.

Steeds meer spullen worden alleen toegankelijk voor de streamende of leasende abonnee – echt eigenaar zijn we niet meer. Is dat erg? Met Yara al Salman schreef ik voor Ars Aequi een verkenning, onder de titel ‘From Ownership to Access’.